Cerkiew - Kruhel Wielki

Cerkiew - Kruhel Wielki

Greckokatolicką cerkiew filialną p.w. Wniebowzięcia Pańskiego odnajdujemy w górnym końcu wsi, po przejechaniu około 1,5 km od skrzyżowania z ulicą Sanocką w Przemyślu. Dojście wąską ścieżką pośród starego sadu. Świątynia należy do najstarszych w Polsce. Powstała jeszcze przed 1630 rokiem. Jest budowlą drewnianą, konstrukcji zrębowej, trójdzielną. Ściany zewnętrzne i dachy pokryte są gontem. Wszystkie części cerkwi na planie kwadratu. Nawa większa od zbliżonych rozmiarami babińca i prezbiterium. Nad nawą dach brogowy, babiniec i prezbiterium pod dachami trójspadowymi. W szczytach dachów zwieńczenia w postaci niewielkich, blaszanych bani z krzyżami.
Nieopodal świątyni stoi drewniana słupowa dzwonnica (z XVII w.), przykryta brogowym daszkiem z gontowym poszyciem. Niewątpliwego uroku tej pięknej cerkwi dodaje otaczający ją starodrzew oraz cmentarz, z dobrze zachowanymi nagrobkami.
Kruhelską cerkiew wielokrotnie remontowano, ale nie zmieniło to w znaczący sposób jej pierwotnego wyglądu. Świątynia była stosunkowo niska, dlatego podczas przebudowy w 1884 r., podwyższono zrąb wszystkich ścian o około 80 cm. Po II wojnie światowej cerkiew opuszczona. W 1956 r. służby konserwatorskie prowadziły prace przy zabezpieczaniu świątyni. Wówczas zdeponowano część wyposażenia w Muzeum-Zamku w Łańcucie. Reszta została rozkradziona w 1977 r. lub zniszczona. W 1985 r. zawaliło się sklepienie nawy. Trzy lata później studenci lubelskich uczelni uprzątnęli i zabezpieczyli budynek, a członkowie Towarzystwa Opieki nad Zabytkami z Warszawy odnowili dzwonnicę. Właściwy remont świątyni miał miejsce w latach 1997-2000. Aktualnie kruhelska cerkiew powróciła do swoich prawowitych właścicieli i jest siedzibą parafii greckokatolickiej.
Kruhel Wielki zamieszkiwało w 1921 r. 393 osoby (298 grek., 85 rzym. i 19 mojż.).